Bursa denilince pek çoğumuzun aklına tarihi hanlar, ulu çınarlar ve Uludağ’ın karla kaplı zirveleri gelir. Ancak karlar eriyip de bahar rüzgarları esmeye başladığında, Uludağ bambaşka bir kimliğe bürünür. Dünyanın başka hiçbir yerinde yetişmeyen, sadece bu topraklara özgü (endemik) yüzlerce çiçek, dağın eteklerinden zirvesine kadar muazzam bir renk cümbüşü yaratır.
Bu botanik şölenin en asil ziyaretçisi ise efsanevi Apollon Kelebeği‘dir. Bursa çiçekçilik kültürünü anlamak, sadece vazolardaki veya depolardaki çiçekleri değil, şehrimizi çevreleyen dağlarda yüzyıllardır sessizce açan bu vahşi güzellikleri bilmekten geçer. Gelin, Uludağ’ın endemik hazinelerine ve Apollon kelebeğiyle olan o kusursuz doğa dansına yakından bakalım.
Uludağ: Türkiye’nin Saklı Botanik Cenneti
“Endemik” kelimesi, yeryüzünün yalnızca belirli bir bölgesinde yetişen, başka hiçbir yerde doğal olarak bulunmayan bitki veya hayvan türleri için kullanılır. Türkiye, endemik bitki türleri açısından tüm Avrupa kıtasından daha zengindir ve Uludağ, bu zenginliğin başkentlerinden biridir.
Uludağ’ın deniz seviyesinden başlayıp 2543 metreye kadar ulaşan yüksekliği, farklı iklim kuşaklarının (Akdeniz, Karadeniz ve Alpin) üst üste binmesini sağlar. Bu eşsiz mikroklima sayesinde Uludağ’da 1300’den fazla bitki türü yaşar ve bunlardan 30’dan fazlası sadece ama sadece Uludağ’da bulunur.
Zirvenin İncileri: Öne Çıkan Endemik Çiçekler
Bahar aylarında Sarıalan, Çobankaya ve Göller Yöresi’ne doğru tırmandığınızda karşılaşabileceğiniz o eşsiz güzelliklerden bazıları şunlardır:
- Uludağ Çiğdemi (Crocus gargaricus): Karların erimesiyle birlikte yüzünü gösteren ilk müjdecilerdendir. Canlı sarı-turuncu yapraklarıyla, beyaz örtünün içinden adeta küçük güneşler gibi fışkırır.
- Uludağ Kekiği (Thymus bornmuelleri): Yüksek rakımlı kayalıklarda yetişen bu tür, ezildiğinde etrafa inanılmaz keskin ve ferahlatıcı bir koku yayar. Bursa’nın arıları bu kekiğin özüyle o meşhur Uludağ balını üretir.
- Uludağ Ölmez Çiçeği (Helichrysum plicatum subsp. polyphyllum): Sarı, minik düğmeler şeklindeki çiçekleri kurutulduğunda bile rengini kaybetmez. Dağın sert rüzgarlarına direnen bu bitki, doğanın dayanıklılık sembolüdür.
Apollon Kelebeği ve Çiçeklerin Kusursuz Uyumu
Uludağ’ın yüksek rakımlı çayırlarında dolaşırken, beyaz kanatlarının üzerinde siyah ve parlak kırmızı benekler taşıyan, neredeyse bir kuş büyüklüğünde süzülen bir canlı görürseniz, durun ve izleyin. O, Türkiye’nin en büyük ve en nadir kelebeklerinden biri olan Apollon Kelebeği‘dir (Parnassius apollo).
Apollon kelebeği, sıcağı sevmeyen ve sadece yüksek rakımlı, temiz dağ havalarında yaşayabilen “Buzul Çağı’ndan kalma” bir türdür. Uludağ’ın onun için bu kadar vazgeçilmez olmasının sırrı ise yine çiçeklerde gizlidir:
- Sedum (Damkoruğu) Bitkisi: Apollon kelebekleri tırtıl evresindeyken sadece spesifik Sedum (damkoruğu) türleriyle beslenir. Uludağ’ın kayalık bölgeleri, bu endemik damkoruğu türleri için adeta bir sığınaktır.
- Kelebek yetişkinliğe ulaştığında ise polen toplamak ve beslenmek için mor renkli orman güllerine ve Uludağ’ın vahşi devedikeni türlerine konar. Kırmızı benekleri, aslında kuşlara “ben zehirliyim, beni yeme” mesajı veren doğal bir uyarı sistemidir.
Bursa Çiçekçilik Kültüründe Endemik Mirasın Yeri
Bir Bursa çiçekçisi veya organizatörü olarak dükkanınızda Uludağ çiğdemi satamazsınız (zaten endemik türlerin koparılması kesinlikle yasaktır ve büyük cezaları vardır). Ancak bu vizyona sahip olmak, işinizi sıradanlıktan kurtarır.
Müşterilerinize hazırladığınız özel aranjmanlarda “Uludağ esintisi” temasını işlemek, Apollon kelebeğinin beyaz, kırmızı ve siyah renklerinden ilham alan buketler tasarlamak, markanıza sanatsal bir değer katar. Bursa’nın çiçek kültürünü yaşatmak, doğadaki bu vahşi döngüye saygı duymakla başlar.
Sonuç
Uludağ, sadece telesiyejlere binilip sucuk ekmek yenilen bir dağ değil; her santimetrekaresi yaşam fışkıran, endemik çiçekleriyle Avrupa botanikçilerini kendine hayran bırakan bir doğal müzedir. Apollon kelebeğinin nazlı kanat çırpışları eşliğinde açan bu çiçekler, Bursa’nın ne kadar özel bir coğrafyaya sahip olduğunun en sessiz ama en renkli kanıtlarıdır. Şehrimizin bu nadide güzelliklerini tanımak, korumak ve hikayelerini dükkanlarımızda yaşatmak hepimizin ortak görevidir.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S)
Apollon kelebeği ne zaman görülebilir? Apollon kelebeği oldukça kısa bir ömre sahiptir. Uludağ’da karların tamamen eridiği ve çayırların çiçeklendiği Temmuz ayının ortalarından Ağustos ayının başlarına kadar olan 3-4 haftalık kısa dönemde, özellikle güneşli ve rüzgarsız günlerde gözlemlenebilir.
Uludağ’dan endemik çiçek toplamak yasak mı? Kesinlikle yasaktır. Çevre Kanunu ve Biyokaçakçılıkla mücadele yasaları gereği, Uludağ (ve Türkiye’nin diğer bölgelerindeki) endemik bitki türlerini koparmanın, kökünden sökmenin veya yurtdışına çıkarmanın yüz binlerce lirayı bulan çok ağır idari para cezaları vardır. Bu çiçeklerin güzelliği sadece fotoğraflarla kayıt altına alınmalıdır.
Bursa’da doğa ve çiçek fotoğrafçılığı için en iyi bölgeler nerelerdir? Endemik çiçekler için Uludağ’ın oteller bölgesini geçtikten sonraki Bakacak, Çobankaya, Softaboğan Şelalesi çevresi ve Kilimli Göl rotaları, bahar sonu ve yaz aylarında muazzam manzaralar sunar. Ancak bu rotalarda yürüyüş yaparken bitki örtüsüne zarar vermemek esastır.
Bir yanıt yazın